ကမၻာေပၚမွာ ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ကို အဆုိး၀ါးဆုံး ခ်ဳိးေဖာက္တဲ့ ႏုိင္ငံေတြထဲမွာ ျမန္မာ၊ တ႐ုတ္နဲ႔ က်ဴးဘားႏုိင္ငံတုိ႔ ပါ၀င္ၾကတယ္လို႔ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာနက အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္လုိက္ပါတယ္။
၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္လကေန ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဇြန္လအတြင္း ကမၻာတ၀န္း ႏုိင္ငံအသီးသီးရဲ႕ ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ အေျခအေနကို သုံးသပ္ၿပီး အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ႏွစ္ပတ္လည္ အစီရင္ခံစာကို တနလၤာေန႔က ထုတ္ျပန္လုိက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။
ျမန္မာစစ္အစုိးရက အတည္ျပဳထားတဲ့ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒအရ ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ ရွိတယ္လို႔ ဆိုေပမဲ့ ဘာသာေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြ အပါအ၀င္ အသင္းအပင္းေတြ လြတ္လပ္စြာ မဖြဲ႕စည္းႏုိင္သလို စု႐ံုး စည္းေ၀းခြင့္လည္း ကန္႔သတ္ထားတယ္လို႔ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ ႏွစ္ပတ္လည္ အစီရင္ခံစာမွာ ေထာက္ျပထားပါတယ္။
ႏုိင္ငံေရး လြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ျမႇင့္တင္ၾကတဲ့ ေရႊ၀ါေရာင္ ေတာ္လွန္ေရး ဦးေဆာင္သံဃာေတာ္ အရွင္ဂမၻီရ အပါအ၀င္ ဗုဒၶဘာသာ ရဟန္းသံဃာေတြကိုလည္း ေထာင္သြင္း အက်ဥ္းခ်ထားတဲ့အေၾကာင္း၊ ေထရ၀ါဒ သာသနာ ျပန္႔ပြားေရး လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔ ေျပာၿပီး ေက်ာင္းသားေတြ၊ ဆင္းရဲတဲ့ လူငယ္ေတြကုိ ဗုဒၶဘာသာထဲ အတင္းအဓမၼ သိမ္းသြင္းေနေၾကာင္း၊ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ မဟုတ္တဲ့ အစိုးရ ၀န္ထမ္းေတြကို ရာထူးတုိးမေပးဘဲ ထားတဲ့အေၾကာင္း၊ မြတ္ဆလင္ေတြနဲ႔ ခရစ္ယာန္ေတြ၊ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ မဟုတ္တဲ့ တျခားဘာသာ ကိုးကြယ္သူေတြကို ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တာေတြ ရွိေနဆဲ ျဖစ္တာေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံကို ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ အခ်ဳိးေဖာက္ဆုံး ႏုိင္ငံစာရင္းထဲမွာ ထည့္သြင္းထားတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။
အာဖဂန္နစၥတန္ႏုိင္ငံ၊ အီရန္နဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားႏုိင္ငံ တုိ႔ကလည္း ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ကို အႀကီးအက်ယ္ ခ်ဳိးေဖာက္ေနတယ္လို႔ ေထာက္ျပထားပါတယ္။
ဘာရိန္း၊ အိႏၵိယနဲ႔ ဆားဘီးယား ႏိုင္ငံတုိ႔ကေတာ့ ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ အထုိက္အေလ်ာက္ တုိးတက္လာေၾကာင္း၊ တ႐ုတ္နဲ႔ ေဆာ္ဒီအာေရဗီးယား ႏုိင္ငံတုိ႔ကလည္း ဘာသာေရး ကန္႔သတ္မႈ တင္းက်ပ္ေနဆဲ ျဖစ္ေပမဲ့ ေနာက္ဆုံး အစီရင္ခံစာနဲ႔စာရင္ မသိမသာ တုိးတက္လာတာ ေတြ႕ရတယ္လို႔ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ ႏွစ္ပတ္လည္ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ( ဗီြအိုေအ )
ဒီအခမ္းအနား က်င္းပရျခင္းရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ ၾသစေၾတးလ် ျပည္သူေတြ အေနနဲ႔ ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီအေရးကုိ ပုိမုိ ေထာက္ခံအားေပးလာဖုိ႔ ရည္ရြယ္လုပ္ေဆာင္ျခင္း ျဖစ္သလုိ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တုိးတက္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္ေပၚလာလိမ့္မယ္ဆုိတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ ဒီအခမ္းအနားကုိ က်င္းပခဲ့တာလုိ႔ ဦးေဆာင္က်င္းပတဲ့ ၾသစေၾတးလ် လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဂ်နဲလ္ ဆဖင္း (Janelle Saffin) က ေျပာပါတယ္။
“ဒီကေန႔ အခမ္းအနားကုိ က်င္းပလုိက္ျခင္းအားျဖင့္ တုိးတက္မႈ ၂ ခု ျဖစ္လာႏုိင္ပါတယ္။ ပထမတခုကေတာ့ ၾသစေၾတးလ် ႏုိင္ငံသားေတြက ျမန္မာ့အေရးကုိ ပုိၿပီး လုပ္ေဆာင္လာၾကလိမ့္မယ္ဆုိတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ပါ။ ဒီလုိ လုပ္ေဆာင္ၾကဖုိ႔လည္း က်မက တုိက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။ က်မတုိ႔အားလုံး မိနစ္အနည္းငယ္ ၿငိမ္သက္ၿပီးေတာ့ က်မတုိ႔ ဘာေတြ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္သလဲ၊ ဥပမာ စာေရးၿပီး စည္း႐ုံးတာတုိ႔၊ ေနာက္ ျမန္မာစစ္အစုိးရ အေနနဲ႔ ေျပာင္းလဲမႈေတြ လုပ္ကုိ လုပ္ရမယ္ဆုိတဲ့ ျပင္းထန္တဲ့စာေတြ ေရးၾကဖုိ႔ တုိင္ပင္ခဲ့ၾကပါတယ္။
“ဒုတိယအခ်က္ကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္ေပၚမယ္ ဆုိတာကုိ က်မတုိ႔အားလုံး ယုံၾကည္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာခ့ဲ့တဲ့ စကားေလးကုိ က်မ ကုိးကား ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ စစ္အစုိးရမွာ ေသနတ္ပဲရွိတယ္၊ ေသနတ္နဲ႔ လူေတြကုိ ကာလအတိုင္းအတာ တခုအထိပဲ အုပ္ခ်ဳပ္လုိ႔ ရႏုိင္မယ္၊ ထာ၀ရစုိးမုိး အုပ္ခ်ဳပ္ထားလုိ႔ မရႏုိင္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ တေန႔မွာ သူတုိ႔ ေျပာင္းကုိ ေျပာင္းလဲလာရမယ္ဆုိတဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာခဲ့တဲ့ စကားေလးပါ။”
ၾသစေၾတးလ် ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္နဲ႔ အတုိက္အခံ ေခါင္းေဆာင္ေတြက ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီအေရးကုိ ေထာက္ခံအားေပးေၾကာင္း အခုလို ေျပာဆုိ လုပ္ေဆာင္ေနၾကေပမဲ့ မၾကာေသးခင္ ရက္ပုိင္းအတြင္းကပဲ ျမန္မာစစ္အစုိးရနဲ႔ ပုိမုိထိေတြ႕ ဆက္ဆံသြားမယ္လုိ႔ ၾသစေၾတးလ် အစုိးရက ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ ၾသစေၾတးလ် အစုိးရဘက္က အခုလုိ ေလသံေျပာင္းလာတာဟာ သမၼတ အုိဘားမား (Obama) အစုိးရနဲ႔ လက္ရွိ ၾသစေၾတးလ် အစုိးရ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ကယ္ဗင္ ရပ္ဒ္တုိ႔အၾကား ေႏြးေထြးတဲ့ ဆက္ဆံမႈ ရွိေနတာေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ ၾသစေၾတးလ် အစုိးရ အေနနဲ႔ လက္ရွိ တည္ရွိေနတဲ့ ပစ္မွတ္ထား ပိတ္ဆုိ႔ အေရးယူမႈေတြကုိေတာ့ ဆက္လက္ထားရွိသြားမွာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဂ်နဲလ္ ဆဖင္းက ေျပာပါတယ္။
“ၾသစေၾတးလ် အစုိးရကေတာ့ ျမန္မာစစ္အစုိးရအေပၚ လက္ရွိခ်မွတ္ထားတဲ့ ပိတ္ဆုိ႔ အေရးယူမႈေတြကုိ ဆက္ၿပီး ထားရွိသြားမွာ ေသခ်ာပါတယ္။ ဒီပိတ္ဆုိ႔ အေရးယူမႈေတြဟာ ေငြေၾကးအရ ပိတ္ဆုိ႔တာ၊ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံကုိ လာလုိ႔မရေအာင္ ျပည္၀င္ခြင့္ဗီဇာ ထုတ္မေပးတာ၊ စတဲ့ လက္ရွိ ခ်မွတ္ထားတဲ့ ပိတ္ဆုိ႔ အေရးယူမႈေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္ေပၚလာေအာင္ ရည္ရြယ္လုပ္ေဆာင္တဲ့ အေနနဲ႔ လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားတဲ့ အကူအညီေတြ၊ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဆုိင္ရာ အကူအညီေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ ေပးဖုိ႔ စီစဥ္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒါဟာ ၾသစေၾတးလ် အစုိးရဘက္က ေပၚလစီေျပာင္းတာ မဟုတ္ပါဘူး၊ ပုိၿပီး နီးနီးကပ္ကပ္ ဆက္ဆံတာသာ ျဖစ္ပါတယ္။”
ႏုိင္ငံတကာရဲ႕ ေျပာဆုိ ေ၀ဖန္မႈေတြကုိ ျမန္မာစစ္အစုိးရက နားမေထာင္ဘူး၊ မသိက်ဳိးကၽြန္ ျပဳေနတယ္လုိ႔ အမ်ားစုက ထင္ျမင္ ယူဆေနၾကေပမယ့္ အဲဒီယူဆခ်က္ဟာ မွားေနတယ္လုိ႔ ဂ်နဲလ္ ဆဖင္းက ေထာက္ျပပါတယ္။ စစ္အစုိးရအေနနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္းအ၀န္းၾကားမွာ ၀င္ဆန္႔ခ်င္ရင္ တုိင္းျပည္အတြင္းမွာ ေျပာင္းလဲမႈေတြ ေဖာ္ေဆာင္ရမယ္ ဆုိတာကုိ သေဘာေပါက္ပါတယ္လုိ႔ သူက ေျပာပါတယ္။ စစ္အစုိးရဟာ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္းႀကီး မဟုတ္ေတာင္ အေႏွးနဲ႔အျမန္ ဆုိသလုိ ေျပာင္းလဲမႈေတြကုိ မျဖစ္မေန လုပ္ေဆာင္လာရမယ္ဆုိတာ ေသခ်ာပါတယ္လုိ႔ ဂ်နဲလ္ ဆဖင္းက ေျပာသြားပါတယ္။
ဂ်နဲလ္ ဆဖင္းဟာ ျမန္မာ့အေရးကုိ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တက္တက္ႂကြႂကြ ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ေပးေနတဲ့ ၾသစေၾတးလ် လႊတ္ေတာ္အမတ္တဦး ျဖစ္ပါတယ္။ ဆစ္ဒ္နီၿမိဳ႕က ကမၻာေက်ာ္ ေအာ္ပရာ ျပဇာတ္႐ုံႀကီးေရွ႕မွာ ဒီကေန႔ က်င္းပခဲ့တဲ့ အခမ္းအနားကုိ လူေပါင္း ရာနဲ႔ခ်ီ တက္ေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ( ဗီြအိုေအ )